ఉర్దూ 'భగవద్గీత' వెనుక ఉన్న ఆధ్యాత్మిక మేధావి ఇక లేరు

తెలుగు–ఉర్దూ సాహిత్య ప్రపంచంలో ఒక విశిష్ట అధ్యాయం ముగిసింది.
భారతీయుల ఆధ్యాత్మిక చైతన్యానికి కేంద్రబిందువైన భగవద్గీతను ఉర్దూలో ‘నగ్మే ఇలాహీ’ గా మలిచి, భాషల మధ్య కాదు… హృదయాల మధ్య వంతెన నిర్మించిన మహా పండితుడు ఎస్.టి. వెంకట అప్పలాచార్యులు ఇక లేరు. 96 ఏళ్ల వయసులో హైదరాబాద్‌లో ఆయన తుదిశ్వాస విడిచారు. ఆయన నిష్క్రమణ కేవలం ఒక వ్యక్తి లేమి కాదు; అది ఒక సాంస్కృతిక సంప్రదాయానికి వచ్చిన విరామం.
 

‘నగ్మే ఇలాహీ’ – అనువాదం కాదు, ఒక చారిత్రక ప్రకటన

భగవద్గీతను మరో భాషలోకి అనువదించడం సాంకేతికంగా సాధ్యమైన పనేమో గానీ, దాని ఆత్మను చెడనీయకుండా, ఉర్దూ కవిత్వ సౌందర్యంతో మలచడం అరుదైన ప్రతిభకు మాత్రమే సాధ్యం. అప్పలాచార్యులు గారు అదే చేశారు. ‘నగ్మే ఇలాహీ’ ద్వారా హిందూ తత్వశాస్త్రాన్ని ముస్లిం పాఠకుల హృదయాలకు చేరువ చేశారు. ఇది ఒక సాహిత్య ప్రయత్నం మాత్రమే కాదు; మత సామరస్యానికి అవసరమైన ఒక చారిత్రక ప్రకటనగా నిలిచింది.

ఈ ఉర్దూ గీత ఎందుకు అంత ప్రత్యేకం?
 
 భగవద్గీత శ్లోకాల్లోని తాత్విక లోతు, ఆధ్యాత్మిక తీవ్రతను ఏ మాత్రం తగ్గకుండా,
అత్యంత సరళమైన ఉర్దూ భాషలో భావాన్ని అందించడం అప్పలాచార్యుల గారి ప్రత్యేకత. ఉర్దూ తెలిసిన పాఠకులు గీత సారాన్ని ఎలాంటి శాస్త్రీయ అడ్డంకులు లేకుండా గ్రహించగలిగేలా ఈ గ్రంథం రూపొందింది.  అందుకే ఇది ముస్లిం పాఠకులకే పరిమితం కాలేదు. హైదరాబాద్‌తో పాటు ఉత్తర భారత ప్రాంతాల్లో ఉర్దూ విద్య కలిగిన హిందువులకు కూడా ఇది ఒక ఆధ్యాత్మిక దారి చూపిన గ్రంథంగా మారింది. గీతా ప్రెస్, గోరఖ్‌పూర్ ద్వారా వెలువడిన ఈ ఉర్దూ గీత ఇప్పటికీ అనేక మంది పాఠకులకు ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శకంగా నిలుస్తోంది.

నైజాం కాలం నుంచి నిలిచిన జ్ఞాన దీపం

నైజాం కాలం నుంచి కొనసాగిన భాషా సేవలు

నైజాం కాలానికి చెందిన కొద్దిమంది ఉర్దూ పండితుల్లో ఒకరైన అప్పలాచార్యులు గారు, భాషల మధ్య సౌహార్దాన్ని పెంపొందించడమే లక్ష్యంగా జీవితాంతం పనిచేశారు. కాలం మారింది. భాషల మధ్య గోడలు పెరిగాయి. కానీ ఆయన జీవిత లక్ష్యం ఒక్కటే  — జ్ఞానం ఎవరి ఆస్తి కాదు…అది మానవాళి హక్కు. అదే భావనతో ఆయన జీవితాంతం భాషా సేవను కొనసాగించారు.

క్యాన్సర్‌ను జయించి, నిఘంటువు రాసిన సంకల్పబలం

75 ఏళ్ల వయసులో ప్రాణాంతక క్యాన్సర్. అక్కడితో కథ ముగిసిపోతుంది అనుకున్నారు చాలామంది. కానీ ఆయన అక్కడితో ఆగలేదు. దైవానుగ్రహంతో క్యాన్సర్‌ను జయించిన అప్పలాచార్యులు, రిటైర్మెంట్ తర్వాత రెండు సంవత్సరాలు కష్టపడి సంపూర్ణ తెలుగు–ఉర్దూ నిఘంటువు ను రూపొందించారు. వయస్సు శరీరాన్ని వంచగలదు. కానీ జ్ఞానాన్ని కాదు
అని నిరూపి జీవించిన ఉదాహరణ ఆయనే.

96 ఏళ్ల వయసులోనూ...
 
96 ఏళ్ల వయసులో కూడా ఆయనలోని కుతూహలం యువతకు స్ఫూర్తిగా నిలిచింది.  తెలుగు పండిత శిక్షణలో సైకాలజీ బోధించడం నుంచి మూడు భాషల్లో గణితం వివరించే వరకూ —
ఆయన విద్యా ప్రయాణం సరిహద్దులు లేని విశ్వంలా విస్తరించింది.
 
చివరి ప్రయాణానికి ముందు… ఒక నిరీక్షణ
 
ప్రస్తుతం కుటుంబం నైరోబీ (కెన్యా) నుంచి పెద్ద కుమారుడు రాక కోసం ఎదురు చూస్తోంది. ఆదివారం, డిసెంబర్ 21న ఈ మహానుభావుడి చివరి ప్రయాణం జరగనుంది.
 
 ఒక మనిషి వెళ్లిపోయాడు… కానీ ఒక సంస్కృతి మిగిలింది

గురువుగా, పండితుడిగా, మతాల మధ్య సౌహార్దానికి ప్రతీకగా తెలుగు నేల సాంస్కృతిక గుండెల్లో చెరిగిపోని ముద్ర వేసిన ఎస్.టి. వెంకట అప్పలాచార్యులు గారికి హిందువు.కామ్ వినమ్ర నివాళులు అర్పిస్తోంది.